Türkiye emlak piyasasında milat sayılabilecek bir değişim kapıda. Ticaret Bakanlığı’nın uzun süredir üzerinde çalıştığı Elektronik İlan Doğrulama Sistemi (EİDS), 15 Şubat itibarıyla ülke genelinde tamamen zorunlu hale geliyor. Peki, bu sistem mülk sahiplerini, emlakçıları ve alıcıları nasıl etkileyecek? "Ayakçı" olarak tabir edilen kayıt dışı aracılar artık tarih mi oluyor? İşte tüm detaylarıyla yeni emlak düzeni.
EİDS, gayrimenkul satış ilanlarının güvenilirliğini artırmak amacıyla geliştirilmiş bir kontrol mekanizmasıdır. Temel prensip şudur: "Mülk benim, ilan verme yetkisi de benim seçtiğim kişidedir."
Sistem sayesinde, bir taşınmazın ilanı internet platformlarında (sahibinden, emlakjet vb.) yayınlanmadan önce, ilan veren kişinin o mülk üzerinde yetkisi olup olmadığı e-Devlet verileri üzerinden sorgulanacak.
1 Şubat: İzmir, Antalya ve Sivas illerinde pilot uygulama başlıyor.
15 Şubat: Tüm Türkiye genelinde zorunlu geçiş yapılıyor.
Vatandaşların aklındaki en büyük soru işareti "Süreç zorlaşacak mı?" sorusu. Aslında sistem oldukça yalın bir mantıkla çalışıyor:
e-Devlet Girişi: Mülk sahibi e-Devlet kapısına giriş yapar.
Taşınmaz Seçimi: Üzerine kayıtlı olan tapu bilgilerinden ilan vermek istediği konutu seçer.
Emlakçı Yetkilendirme: Mülk sahibi, çalışmak istediği emlak işletmesinin Taşınmaz Ticareti Yetki Belgesi numarasını sisteme girerek belirli bir süreliğine (örneğin 3 ay) yetki tanımlar.
İlan Yayını: Sadece bu yetkiyi alan emlak işletmesi, ilgili portalda ilanı yayına alabilir.
Önemli Not: Kendi evini doğrudan satmak isteyen bireysel kullanıcılar yine kendi ilanlarını verebilecekler; ancak emlakçı üzerinden satış yapacaklarsa bu onay mekanizması "şart" olacak.
Bu düzenlemenin en büyük hedefi, son yıllarda emlak sitelerinde sıkça rastladığımız "hayalet ilanlar" ve "şişirilmiş fiyatlar".
Eskiden aynı daire için 10 farklı emlakçı, 10 farklı fiyatla ilan girebiliyordu. Bu durum piyasada yapay bir fiyat artışı algısı yaratıyordu. Yeni sistemde:
Bir mülk için sadece yetkilendirilmiş kişi/kurum ilan girebilecek.
Aynı evin onlarca farklı fiyatla listelenmesi engellenerek piyasa şeffaflığı sağlanacak.
"Oltalamak" amacıyla girilen, aslında var olmayan uygun fiyatlı sahte ilanlar artık sisteme takılacak.
Türkiye’de emlakçılık mesleğinin en büyük yarası olan "ayakçı" tabir edilen, vergi ödemeyen ve yetki belgesi olmayan kişilerin faaliyetleri bu sistemle büyük darbe alacak.
Yetki Belgesi Şartı: Sisteme sadece Ticaret Bakanlığı’ndan Taşınmaz Ticareti Yetki Belgesi almış profesyonel işletmeler dahil olabilecek.
Tüketici Hakları: Alıcı, karşısında muhatap olarak resmi bir işletme bulacağını bilecek. Dolandırıcılık vakalarının %90 oranında azalması bekleniyor.
Uzmanlara göre bu adım, emlak piyasasının "kurumsallaşması" adına atılmış en devrimsel adım. Özellikle büyükşehirlerdeki kontrolsüz kira ve satış fiyatı artışlarının, bu şeffaflık sayesinde daha stabil bir zemine oturacağı öngörülüyor. Ancak uzmanlar uyarıyor: "15 Şubat'a kadar yetki belgelerini tamamlamayan emlak ofisleri ciddi bir iş kaybı yaşayabilir."
15 Şubat'ta başlayacak olan bu yeni dönem, gayrimenkul alışverişini bir "güven" zeminine oturtuyor. Artık "ilan sitelerine bakıp canım sıkılıyor" diyen alıcıların sayısı azalacak; çünkü karşılarında sadece gerçek mülkler ve yetkili danışmanlar olacak.
Eğer siz de evinizi satmayı düşünüyorsanız, şimdiden e-Devlet üzerinden taşınmazlarınızı kontrol etmeyi ve çalışacağınız emlakçının yetki belgesini sorgulamayı unutmayın!
