Bina Yıkım Yönetmeliğinde Kentsel Dönüşümü İlgilendiren Değişiklik

Kategori: Gayrimenkul Haberleri

Kentsel dönüşüm kapsamında evini yıktırmayı planlayan ev sahiplerini yakından ilgilendiren önemli bir düzenleme yürürlüğe girdi. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan "Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik", 12 Ağustos 2026 tarihli ve 33338 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yeni kurallar; yıkımda görev alacak mühendislerin niteliğinden şantiye güvenliğine, patlayıcı kullanımından çevresel önlemlere kadar birçok başlığı yeniden ele alıyor.

İşte bina sahiplerinin ve sektör paydaşlarının bilmesi gereken tüm ayrıntılar.

Fenni Mesuliyet Sınırı 21,5 Metreden 18,5 Metreye İndi

Düzenlemenin en dikkat çeken maddelerinden biri, teknik sorumluluk (fenni mesuliyet) konusunu netleştirmesi oldu. Artık binaların yıkımına ilişkin fenni mesuliyet, kural olarak inşaat mühendisi tarafından üstlenilecek. Böylece yıkımın hazırlanan projeye ve teknik şartlara uygun yürütülmesinden sorumlu kişi açıkça belirlenmiş olacak.

Değişiklikle birlikte, fenni mesul görevlendirmeyi zorunlu kılan bina yüksekliği eşiği 21,5 metreden 18,5 metreye çekildi. Yani bu sınırın altındaki daha kısa yapılar için genel kural olarak fenni mesuliyet aranmayacak.

18,5 Metrenin Altındaki Binalar İçin Kritik İstisnalar

Yükseklik 18,5 metrenin altında olsa bile, bazı durumlarda ilgili idare fenni mesuliyet talep edebilecek. Bu istisnalar şu koşullarda gündeme geliyor:

• Binanın bitişik nizamda bulunması

• Yapıda yapısal düzensizlik ya da karma taşıyıcı sistem olması

• Çevrede risk oluşturabilecek yapıların bulunması

• Sağlık ve eğitim tesislerine yakın konumda olunması

• Kültür veya tabiat varlıklarının bulunduğu alanların yakınında yıkım yapılması

Bu tür risk taşıyan durumlarda, kısa binalar için dahi daha sıkı güvenlik tedbirleri devreye girecek.

Yıkım Ruhsatında Süre Esnekliği

Düzenleme, ev sahiplerine süre konusunda da kolaylık sağlıyor. Risk durumunun veya mücbir sebeplerin varlığı halinde, ilgili idarenin uygun görmesi şartıyla yıkım ruhsatının geçerlilik süresi 3 aya kadar uzatılabilecek.

"Yüksek Yapı" Kavramı Netleşti

Yönetmeliğe eklenen "Yüksek Yapıların Yıkımına İlişkin Özel Kurallar" başlıklı yeni bölümle birlikte, yüksek yapı tanımı da açıkça belirlendi. Buna göre bina yüksekliği 21,5 metreyi veya yapı yüksekliği 30,5 metreyi aşan binalar yüksek yapı olarak kabul edilecek ve bu yapılar için özel teknik-idari esaslar uygulanacak.

Patlayıcıyla Yıkımda Meteoroloji ve Yüksek Hızlı Kamera Şartı

Patlayıcı kullanılarak yapılan kontrollü yıkımlar için standartlar belirgin şekilde yükseltildi:

• Patlatma öncesinde meteorolojik koşullar değerlendirilecek. Rüzgar ve genel hava durumu gibi çevresel etkenler dikkate alınmadan patlatma gerçekleştirilemeyecek.

• Yapının yıkılma davranışı ile patlatmanın çevredeki yapılar ve altyapı üzerindeki etkileri önceden teknik hesap ve modellemeyle ortaya konulacak.

• Patlama anı, sürecin ayrıntılı izlenebilmesi için yüksek hızlı kameralarla kayıt altına alınacak. Böylece yapının yıkılma biçimi ve çevredeki hareketler görüntülü olarak takip edilebilecek.

Patlayıcı Kullanacak Mühendise Uzmanlık, Ateşleyiciye "B Sınıfı" Belge Zorunlu

Yüksek risk taşıyan patlayıcılı yıkımlarda görev alacak ekiplere yönelik nitelik şartları da sıkılaştırıldı:

• Sorumlu mühendisin inşaat, maden, çevre, jeoloji veya jeofizik alanlarından birinde lisans mezunu olması ve patlayıcı kullanımı konusunda Bakanlıkça yetkilendirilmiş sertifikaya ya da bu alanda tezli yüksek lisans derecesine sahip olması gerekecek.

• Patlatmayı gerçekleştirecek ateşleyicinin (B) sınıfı yeterlik belgesine sahip olması zorunlu tutuldu.

• Patlatmadan sorumlu mühendis ile projeyi hazırlayan inşaat mühendisinin yıkım sırasında şantiye sahasında bizzat bulunması gerekecek.

Toz, Gürültü ve Titreşime Sıkı Denetim

Yeni kurallar, yalnızca binanın nasıl yıkılacağını değil, yıkımın çevreye etkisini de kapsıyor. Yıkım sırasında ortaya çıkan toz, titreşim ve gürültünün ilgili mevzuattaki sınır değerler içinde tutulması gerekecek. Şantiyeler ayrıca hem çevre mevzuatına hem de iş sağlığı ve güvenliği kurallarına uymak zorunda olacak. Bu tedbirler, özellikle yoğun yerleşim bölgelerinde hem çalışanların hem de çevredeki vatandaşların korunmasını hedefliyor.

Yüksek Bina Şantiyelerinde Çevre Koruma Zorunluluğu

Yüksek yapıların yıkıldığı alanlarda çevre güvenliği için ek önlemler geliyor. Bu şantiyelerin çevresi; perdeleme sistemleri, örtülü yollar ve koruma fanları ile korunacak. Böylece yıkım sırasında kopabilecek yapı parçalarının çevreye dağılması ve toz yayılımı önlenmeye çalışılacak. Yıkım planında öngörülen iş iskeleleri ve çalışma kuleleri de yönetmelikte belirtilen teknik standartlara uygun olmak zorunda olacak.

Ev Sahipleri İçin Ne Anlama Geliyor?

Kentsel dönüşüm sürecindeki bina sahipleri açısından bu düzenleme, yıkım aşamasının daha denetlenebilir ve güvenli hale gelmesi anlamına geliyor. Özellikle bitişik nizam yapılarda veya okul, hastane, kültür varlığı gibi hassas bölgelere yakın parsellerde, yükseklik düşük olsa dahi ek teknik sorumluluk gündeme gelebileceğinden, süreci başlatmadan önce ilgili idareyle ve yetkin bir inşaat mühendisiyle görüşmek önem taşıyor.

Yeni kurallar; yalnızca yıkım ekiplerini değil, yıkım alanlarının çevresindeki vatandaşları, binaları ve altyapıyı da yakından ilgilendiriyor.

Bu içerik güncel mevzuat bilgilendirmesi amacıyla hazırlanmıştır. Yıkım süreçlerinde bağlayıcı esaslar için Resmi Gazete'de yayımlanan yönetmelik metni ve ilgili idarenin yönlendirmeleri esas alınmalıdır.